دونتسک، شهری در شرق اوکراین، در سال های اخیر به یکی از مهمترین نقاط درگیری های ژئوپلیتیکی میان روسیه و اوکراین تبدیل شده است. این منطقه نهتنها از نظر جغرافیایی اهمیت دارد، بلکه ابعاد اقتصادی، فرهنگی و امنیتی آن نیز نقش کلیدی در مناقشات ایفا میکند. در این مقاله از تحریریه آگاهی بخش به تحلیلی و بررسی این که دونتسک کجاست، چه ویژگیهایی دارد و چرا روسیه دونتسک را می خواهد؟ میپردازد.
دونتسک کجاست؟
دونتسک در شرق اوکراین واقع شده و مرکز استان دونتسک محسوب میشود. این منطقه بخشی از ناحیه بزرگتر دونباس است که شامل دو استان دونتسک و لوهانسک میباشد. دونتسک یکی از مراکز اصلی صنعتی اوکراین است که منابع طبیعی غنی، بهویژه زغالسنگ، و زیرساختهای صنعتی زیادی دارد. این منطقه از نظر فرهنگی نیز دارای جمعیتی با پیشینه روسزبان قابلتوجهی است.
نتیجه دیدار ترامپ و پوتین و پیامدهای دیپلماتیک آن 2025
موقعیت جغرافیایی و اهمیت تاریخی
دونتسک در کنار رودخانه کالمیوس قرار دارد و از نظر جغرافیایی در نزدیکی مرز روسیه واقع شده است. این شهر در دوران شوروی سابق بهعنوان یکی از قطبهای صنعتی اتحاد جماهیر شوروی شناخته میشد و پس از استقلال اوکراین نیز اهمیت خود را حفظ کرد. وجود جمعیت روسزبان در این منطقه باعث شده تا هویت فرهنگی این شهر به موضوعی مناقشهبرانگیز میان مسکو و کیف تبدیل شود.
تحولات سیاسی و نظامی اخیر در دونتسک
از شورش داخلی تا جنگ تمامعیار
پس از بحران اوکراین در سال ۲۰۱۴ و الحاق شبهجزیره کریمه به روسیه، تنشها در مناطق شرقی اوکراین شدت گرفت. گروههای جداییطلب مورد حمایت روسیه در دونتسک و لوهانسک اعلام استقلال کردند. در نتیجه، درگیریهای نظامی میان نیروهای اوکراینی و این گروهها آغاز شد که تا امروز ادامه دارد.
الحاق رسمی و همهپرسیهای مورد مناقشه
در سالهای اخیر، روسیه بخشهایی از منطقه دونباس از جمله دونتسک را بهصورت عملیاتی در اختیار گرفته و در سال ۲۰۲۲، با برگزاری همهپرسیهایی بحثبرانگیز، برخی از این مناطق را به خاک خود ملحق اعلام کرد. این اقدام با واکنش شدید دولت اوکراین و اکثریت کشورهای غربی مواجه شد.
فیلم سوپرمن ۲۰۲۵: بررسی کامل داستان + بیوگرافی بازیگران
چرا روسیه دونتسک را می خواهد؟
۱. اهمیت اقتصادی
دونتسک دارای منابع زغالسنگ و صنایع سنگین است که نقش مهمی در اقتصاد منطقه دارد. تسلط بر این منابع میتواند مزایای اقتصادی برای روسیه بههمراه داشته باشد، بهویژه در شرایطی که تحریمهای بینالمللی موجب تضعیف برخی بخشهای اقتصادی روسیه شدهاند.
۲. جمعیت روسزبان و مشروعیتسازی داخلی
درصد قابل توجهی از جمعیت دونتسک روسزبان هستند و روسیه بارها از ضرورت حمایت از “همزبانان” و “همفرهنگان” خود در این مناطق سخن گفته است. کرملین از این موضوع بهعنوان ابزاری برای مشروعیتبخشی به مداخلات خود استفاده میکند.
۳. موقعیت استراتژیک و مزیت نظامی
دونتسک در نزدیکی مرز روسیه قرار دارد و کنترل آن به روسیه امکان دسترسی نظامی و سیاسی بیشتری در منطقه شرقی اروپا میدهد. این موضوع میتواند نقش تعیینکنندهای در موازنه قدرت با ناتو و اتحادیه اروپا داشته باشد.
۴. ابزار چانهزنی در مذاکرات بینالمللی
برخی تحلیلگران معتقدند که روسیه از دونتسک به عنوان ابزاری برای فشار در مذاکرات صلح یا کاهش نفوذ غرب در اوکراین استفاده میکند. کنترل این منطقه میتواند امتیازی استراتژیک در معاملات سیاسی آینده باشد.
دیدگاه اوکراین و واکنش جامعه بینالمللی
موضع اوکراین
اوکراین دونتسک را بخشی جداییناپذیر از خاک خود میداند و هرگونه تغییر مرزی را غیرقانونی تلقی میکند. دولت کیف تلاش کرده تا با اقدامات نظامی و دیپلماتیک کنترل این منطقه را بازپس گیرد.
واکنش غرب و جامعه جهانی
کشورهای غربی، از جمله آمریکا، کانادا و اتحادیه اروپا، الحاق مناطق اشغالی به روسیه را غیرقانونی دانسته و تحریمهایی علیه کرملین اعمال کردهاند. سازمان ملل نیز در قطعنامههایی اقدام روسیه را نقض تمامیت ارضی اوکراین دانسته است.
بیوگرافی شهرام لاسمی (قلقلی): از اوج محبوبیت تا افشاگریهای تلخ
موضع روسیه
در مقابل، روسیه تأکید دارد که اقداماتش در پاسخ به خواست مردم منطقه انجام شده است و به دفاع از حقوق روسزبانان در دونباس میپردازد. این موضع مورد انتقاد بسیاری از کشورها و نهادهای بینالمللی قرار گرفته است.
پیامدهای احتمالی برای منطقه و فرایند صلح
دونتسک در مرکز یک مناقشه چندبعدی قرار دارد که ترکیبی از منافع اقتصادی، قومی، تاریخی و نظامی را در برمی گیرد. بررسی این منطقه بدون تعصب و با نگاهی تحلیلی میتواند به درک بهتر از تحولات ژئوپلیتیکی اخیر در شرق اروپا کمک کند. آینده دونتسک همچنان نامشخص است و به عوامل داخلی، منطقهای و بینالمللی وابسته خواهد بود.