در میان پدیدههای کمتر شناختهشده اما تاثیرگذار در روابط بینالملل، نامگذاری خیابانی در تهران به نام «خالد اسلامبولی» یکی از موارد نادر اما بحثبرانگیز است. خالد اسلامبولی، افسر مصری که در ترور رئیسجمهور وقت مصر، انور سادات نقش کلیدی داشت، سالهاست که نامش بر خیابانی در پایتخت ایران نقش بسته است. این موضوع برای چند دهه باعث تنش در روابط ایران و مصر شده است. اکنون اما خبری جدید از رسانه عربی الجاده ادعا میکند که ممکن است این خیابان به نام «شهید سید حسن نصرالله» تغییر یابد. در این مقاله، بهطور دقیق بررسی میکنیم که خالد اسلامبولی کیست، ماجرای این خیابان چیست، و ادعای جدید چه پیامدهایی دارد.
خالد اسلامبولی کیست؟
پاسخ به این سؤال که «خالد اسلامبولی کیست» ما را به دوران پرآشوب مصر در دهه ۱۹۸۰ بازمیگرداند. او در سال ۱۹۵۵ در قاهره متولد شد و با درجه ستوانی وارد ارتش مصر شد. در سال ۱۹۸۱، در سن ۲۶ سالگی، به عنوان یکی از اعضای سازمان جهاد اسلامی مصر در ترور انور سادات، رئیسجمهور وقت، شرکت کرد. این حادثه به دلیل همزمانیاش با رژه نیروهای مسلح مصر و حضور مقامات عالیرتبه، ضربهای سنگین به حاکمیت مصر وارد کرد.
رفسنجانی:ایران و آمریکا بهزودی به تفاهم میرسند 1404
چرا انور سادات هدف اسلامبولی شد؟
یکی از انگیزههای اصلی اسلامبولی برای ترور سادات، امضای پیمان کمپ دیوید با اسرائیل بود. این قرارداد صلح که اولین توافق رسمی بین یک کشور عربی و اسرائیل بود، با مخالفت شدید گروههای اسلامگرا روبرو شد. اسلامبولی و همفکرانش، این اقدام را خیانت به آرمان فلسطین میدانستند و بر اساس همین تفکر تصمیم به حذف فیزیکی سادات گرفتند.
محاکمه و اعدام خالد اسلامبولی
پس از دستگیری، خالد اسلامبولی در دادگاه نظامی محاکمه شد و به اعدام محکوم گردید. این حکم در سال ۱۹۸۲ اجرا شد. با وجود اجرای حکم، نام او بهویژه در میان گروههای مخالف اسرائیل و طرفداران مقاومت اسلامی، به عنوان قهرمان باقی ماند.
ماجرای خیابان خالد اسلامبولی در تهران
پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، خیابان «وزرا» در منطقه ۶ تهران به احترام اقدام اسلامبولی به نام او تغییر یافت. این اقدام از سوی جمهوری اسلامی ایران به عنوان حرکتی ضدصهیونیستی تلقی شد. اما مصر این نامگذاری را حمایت از تروریسم تلقی کرد و آن را یکی از دلایل قطع روابط رسمی میان دو کشور پس از انقلاب دانست.
ادعای رسانه الجاده درباره تغییر نام خیابان
در خرداد ۱۴۰۳، رسانه عربی «الجاده» به نقل از منابع آگاه ادعا کرد که خیابان خالد اسلامبولی قرار است به نام «شهید سید حسن نصرالله»، دبیرکل حزبالله لبنان، تغییر یابد. این خبر هنوز از سوی نهادهای رسمی ایران تأیید نشده اما واکنشهای فراوانی در فضای رسانهای منطقه برانگیخته است. این رسانه مدعی است این اقدام بخشی از «پیشنیازهای دیپلماتیک» برای ازسرگیری روابط ایران و مصر است.
بررسی ابعاد دیپلماتیک و روابط ایران و مصر
اگر ادعای رسانه الجاده درست باشد، این تغییر نام میتواند گامی مهم برای ترمیم روابط دیپلماتیک میان ایران و مصر باشد. تحلیلگران منطقهای میگویند که نام خالد اسلامبولی از سالها پیش یکی از موانع اصلی در بازسازی روابط دیپلماتیک کامل بوده است. مصر بارها این نامگذاری را توهینآمیز و مغایر با روابط بینالملل دانسته است.
واکنش شورای شهر تهران و مراحل قانونی
علیرضا نادعلی، سخنگوی شورای شهر تهران، تأیید کرد که تغییر نام این خیابان در کمیسیون نامگذاری مورد بررسی قرار گرفته و چند پیشنهاد مطرح شده است. او گفت که این موضوع در هفته آینده در صحن علنی شورا بررسی خواهد شد. با این حال تا زمانی که شورا تصمیم رسمی نگیرد و شهرداری آن را اجرا نکند، هرگونه تغییر تنها در حد پیشنهاد باقی خواهد ماند.
تاریخچه تلاشها برای تغییر نام
در دوره ریاستجمهوری محمد خاتمی نیز پس از دیداری با حسنی مبارک در ژنو، پیشنهاد شد که نام خیابان خالد اسلامبولی به «انتفاضه» تغییر یابد. اما این پیشنهاد به تصویب نهایی نرسید. در سالهای بعد نیز در مقاطع مختلف این موضوع مطرح شده اما هیچگاه به مرحله اجرا نرسید.
حملات اسرائیل به سوریه در 2025: پیامدها و آینده
جمعبندی: سیاست، نماد و پیامدها
اکنون سؤال اساسی این است که: آیا واقعاً تغییر نام خیابان خالد اسلامبولی به شهید سید حسن نصرالله نزدیک است؟
اگر چنین شود، بدون شک پیام سیاسی عمیقی برای منطقه خواهد داشت. این تغییر نام از یک سو میتواند نشاندهنده تمایل ایران برای بازسازی روابط با مصر باشد، و از سوی دیگر پیامی واضح از حمایت از محور مقاومت با تأکید بر نقش حزبالله لبنان ارسال کند. اما تا لحظه تنظیم این مقاله، هیچ تأیید رسمی از سوی شورای شهر یا وزارت امور خارجه منتشر نشده است.