بمب افکن های B-2های آمریکایی، که به نام «شبح» نیز شناخته میشوند، یکی از پیشرفته ترین و گران قیمت ترین هواپیماهای نظامی در تاریخ جهان هستند. این بمب افکن های رادارگریز آمریکایی، ساخته شده توسط نورثروپ گرومن، با طراحی منحصر بفرد و قابلیتهای استراتژیک خود، نقش کلیدی در عملیات نظامی ایالات متحده ایفا کردهاند. در این مقاله، از مجله خبری آگاهی بخش به بررسی جامع مشخصات، تاریخچه، قابلیتها، مأموریتها و چالشهای مرتبط با B-2های آمریکایی پرداخته میشود.
تاریخچه و توسعه
توسعه B-2های آمریکایی در اواخر دهه ۱۹۷۰ تحت پروژه Advanced Technology Bomber (ATB) در دوران ریاستجمهوری جیمی کارتر آغاز شد. هدف اصلی، ساخت بمبافکنی بود که بتواند از رادارهای دشمن پنهان بماند و تسلیحات هستهای و متعارف را با موفقیت به اهداف راهبردی برساند. اولین پرواز آزمایشی B-2 در ۱۷ ژوئیه ۱۹۸۹ انجام شد و تولید آن تا سال ۲۰۰۰ ادامه یافت. در مجموع، تنها ۲۱ فروند B-2 ساخته شد که هزینه کل پروژه به بیش از ۴۴.۷۵ میلیارد دلار (بر اساس قیمتهای سال ۱۹۹۷) رسید، و هزینه هر فروند حدود ۷۳۷ میلیون دلار تخمین زده میشود.
رقیب F35 چیست؟ بررسی ۷ جنگنده برتر جهان در رقابت با F35
طراحی و مشخصات فنی
B-2های آمریکایی با طراحی بال پرنده (Flying Wing) و بدون دم عمودی، به دلیل شکل خاص خود، امواج راداری را به حداقل میرسانند. این هواپیما دارای طول ۲۰.۹ متر، عرض بال ۵۲.۱ متر و حداکثر وزن برخاست ۳۳۶,۵۰۰ پوند است. چهار موتور توربوفن جنرال الکتریک F118-GE-100، آن را قادر میسازند تا با سرعت نزدیک به صوت (حدود ۱۰۱۰ کیلومتر بر ساعت) پرواز کند. برد عملیاتی B-2 بیش از ۱۱,۰۰۰ کیلومتر است و با سوختگیری هوایی، میتواند به هر نقطهای از جهان برسد. این بمبافکن در ارتفاع ۱۵.۲۴ کیلومتری (۵۰,۰۰۰ فوت) پرواز میکند تا از دید رادارهای دشمن دور بماند.
قابلیتها و تسلیحات
B-2های آمریکایی قادر به حمل طیف گستردهای از تسلیحات هستند، از جمله:
- تا ۸۰ بمب هوشمند ۲۳۰ کیلوگرمی JDAM با هدایت GPS.
- ۱۶ بمب هستهای B83 با وزن ۱,۱۰۰ کیلوگرم.
- بمبهای سنگرشکن GBU-57 که برای تخریب تأسیسات زیرزمینی طراحی شدهاند. سیستمهای الکترونیکی پیشرفته، از جمله رادار AN/APQ-181 و سیستم مدیریت دفاعی، دقت هدفگیری و حفاظت را افزایش میدهند. این بمبافکن همچنین مجهز به ارتباطات ماهوارهای EHF و قابلیت پرواز خودکار است.
مأموریتها و کاربردها
B-2های آمریکایی در عملیاتهای کلیدی شرکت داشتهاند، از جمله:
- جنگ کوزوو (۱۹۹۹): نابودی ۳۳ درصد اهداف در ۸ پرواز اولیه.
- حمله به افغانستان (۲۰۰۱): عملیات آزادی پایدار با پرواز ۴۴ ساعته از میزوری.
- حمله به تأسیسات هستهای ایران (۱۴۰۴): عملیات «چکش نیمهشب» با استفاده از ۷ فروند B-2 و ۱۴ بمب GBU-57. این مأموریتها نشاندهنده توانایی B-2 در نفوذ به پدافندهای متراکم و اجرای حملات دوربرد بدون توقف است پیرامون آن شگفتانه ایران برای B2 های آمریکاییبرنامه ریزی شد. کارشناس صداوسیما گفت :اگر آمریکا دوباره B2 وارد آسمان ایران کند با یک شگفتانه روبرو خواهد شد؛ طوری میزنیم که سرشان را نتوانند بلند کنند.ایران با یک پدافند معمولی ۴ تا اف۳۵ ساقط کرد و موجب سقوط میلیارد دلاری لاکهید مارتین شد.
جنگنده چینی J-10C | معروف به “اژدهای خروشان” (Vigorous Dragon)
نقاط قوت و ضعف
قوتها:
- رادارگریزی بینظیر که آن را از دید سیستمهای پدافند هوایی پنهان میکند.
- انعطافپذیری در حمل تسلیحات هستهای و متعارف.
- برد طولانی و قابلیت سوختگیری هوایی.
ضعفها:
- هزینه عملیاتی بالا (حدود ۱۵۰,۰۰۰ دلار به ازای هر ساعت پرواز).
- تعداد محدود (فقط ۲۰ فروند فعال پس از سانحه ۲۰۰۸).
- وابستگی به پایگاههای خاص و نیاز به نگهداری پیچیده پوشش رادارگریز.
فریگات F126: ابرقدرت جدید نیروی دریایی آلمان
چالشها و آینده
با وجود برتریهای B-2های آمریکایی، این بمبافکن با چالشهایی مانند ظهور سیستمهای پدافندی پیشرفته (مانند رادارهای فرکانس پایین) و رقبایی مثل جنگنده چینی J-36 روبهروست. نیروی هوایی آمریکا در حال جایگزینی آن با B-21 Raider است که فناوری پیشرفتهتر و هزینه کمتری دارد. با این حال، B-2 همچنان به عنوان نمادی از قدرت هوایی آمریکا در سال ۲۰۲۵ باقی مانده است.
نتیجهگیری
B-2های آمریکایی با ترکیب فناوری رادارگریز، برد دوربرد و توان حمل تسلیحات سنگین، یکی از قدرتمندترین ابزارهای نظامی جهان هستند. این بمبافکنها تقریبا در عملیاتهای گذشته موفق عمل کردهاند، ولی در مأموریتهای اخیر مانند حمله به ایران، فقط توانایی خود را به نمایش گذاشتهاند. با این حال، محدودیتهای آن و توسعه رقبا، آینده این «شبح آسمان» را در هالهای از ابهام قرار داده است.