اسلام هراسی، بهعنوان ترس، نفرت یا بیاعتمادی به اسلام و مسلمانان، در سالهای اخیر در کشورهای غربی افزایش یافته است. این پدیده شامل تبعیض، آزار و حتی خشونت علیه جوامع مسلمان است. ایران، بهعنوان یک دولت تئوکراتیک با اسلام شیعه بهعنوان دین رسمی، انتقادات شدیدی از این گسترش داشته است. این مقاله از آگاهی بخش به بررسی تعریف اسلام هراسی، وضعیت آن در غرب، انتقادات ایران، زمینههای این انتقادات، و تناقضات احتمالی میپردازد.
بررسی دلایل افزایش 50 درصدی تعرفههای وارداتی از کانادا توسط ترامپ
تعریف و وضعیت اسلام هراسی در کشورهای غربی
اسلام هراسی بهطور کلی بهعنوان “ترس، نفرت یا بیاعتمادی به اسلام و مسلمانان” تعریف میشود، که شامل هرگونه تبعیض یا رفتار خصمانه علیه افرادی است که مسلمان هستند یا بهعنوان مسلمان تلقی میشوند (Wikipedia). تحقیقات نشان میدهد که این پدیده در کشورهای غربی، مانند ایالات متحده، سوئد، و فرانسه، رو به افزایش است:
- طبق نظرسنجیهای مرکز تحقیقاتی پیو (Pew Research Center), دیدگاههای منفی نسبت به اسلام در بسیاری از کشورهای غربی افزایش یافته است.
- گزارش گالوپ در سال 2015 نشان داد که 52٪ از آمریکاییها و 48٪ از کاناداییها معتقدند غرب به جوامع مسلمان احترام نمیگذارد (Gallup).
- حوادث مشخصی مانند سوزاندن قرآن در سوئد در سال 2023 و انتشار کاریکاتورهای توهینآمیز توسط نشریه شارلی ابدو در فرانسه، تنشها را تشدید کردهاند.
این وضعیت نشاندهنده چالشهای جدی برای جوامع مسلمان در غرب است.
انتقادات ایران از گسترش اسلام هراسی
دولت ایران از طریق مقامات ارشد خود، از جمله رئیسجمهور و وزیر امور خارجه، انتقادات صریحی از گسترش اسلام هراسی در غرب مطرح کرده است. نمونههایی از این انتقادات شامل موارد زیر است:
- سخنرانی رئیسجمهور ابراهیم رئیسی در مجمع عمومی سازمان ملل (2023): در سخنرانی 19 سپتامبر 2023، رئیسی به “آپارتاید فرهنگی” و اسلامهراسی در کشورهای غربی اشاره کرد و خواستار قرار گرفتن احترام به ادیان جهان در دستور کار سازمان ملل شد. او همچنین نسخهای از قرآن را بالا برد و گفت: “آتش بیاحترامی حقیقت الهی را شکست نخواهد داد” (UN General Assembly).
- اظهارات وزیر امور خارجه حسین امیرعبداللهیان: در اکتبر 2023، امیرعبداللهیان از روشنفکران مسلمان خواست تا اقدامات قاطع و عاقلانهای برای مبارزه با اسلامهراسی انجام دهند، بهویژه در واکنش به سوزاندن قرآن در کشورهای اروپایی (Tehran Times). همچنین در ژوئیه 2023، او از اروپا خواست تا با جدیت و اثربخشی با اسلامهراسی مواجه شود (Press TV).
- واکنش به حوادث خاص: در واکنش به سوزاندن قرآن در سوئد در سال 2023، ایران سفیر سوئد را احضار کرد و اعتراض رسمی خود را اعلام کرد. همچنین در پاسخ به انتشار کاریکاتورهای توهینآمیز توسط شارلی ابدو در سال 2023، ایران موسسه فرهنگی فرانسه در تهران را تعطیل کرد (Press TV).
این اقدامات نشاندهنده رویکرد فعال ایران در محکومیت اسلام هراسی در غرب است.
یحیی سریع: ناو هواپیمابر آمریکایی را 18 موشک هدف قرار دادیم
زمینه و انگیزههای انتقادات ایران
انتقادات ایران از اسلام هراسی در غرب را میتوان از دو منظر دینی و سیاسی تحلیل کرد:
- منظر دینی: بهعنوان یک دولت تئوکراتیک، ایران خود را محافظ ارزشهای اسلامی میبیند. بنابراین، هرگونه حمله به مقدسات اسلامی در غرب، مانند سوزاندن قرآن یا توهین به پیامبر اسلام، را بهعنوان تهدیدی علیه هویت دینی خود تلقی میکند.
- منظر سیاسی: این انتقادات همچنین بخشی از استراتژی دیپلماتیک ایران برای تقویت جایگاه خود در جهان اسلام است. با انتقاد از غرب، ایران میتواند حمایت کشورهای اسلامی را جلب کند و از این طریق نفوذ منطقهای خود را افزایش دهد. علاوه بر این، این انتقادات ممکن است برای منحرف کردن توجه از سوءرفتارهای حقوق بشری داخلی استفاده شود.
این دو بعد نشان میدهد که انتقادات ایران ترکیبی از نگرانیهای دینی و اهداف سیاسی است.
تناقضات و چالشهای اعتبار انتقادات ایران
با وجود انتقادات صریح ایران از اسلامهراسی در غرب، گزارشها نشان میدهند که خود این کشور با اتهامات تبعیض علیه اقلیتهای دینی مواجه است، که ممکن است اعتبار انتقاداتش را زیر سوال ببرد:
- تبعیض علیه بهاییها: جامعه بهایی در ایران بهطور سیستماتیک مورد آزار و اذیت قرار میگیرد، از جمله بازداشتهای خودسرانه، مصادره اموال، و منع از تحصیل در دانشگاهها (US State Department Report). گزارشگر ویژه سازمان ملل در سال 2022 نگرانی عمیق خود را از این وضعیت اعلام کرد (OHCHR).
- وضعیت دیگر اقلیتها: مسیحیان، یهودیان، و اقلیتهای دیگر نیز با محدودیتها و تبعیضهایی مواجه هستند، از جمله ممنوعیت عبادت به زبان فارسی برای مسیحیان (US State Department Report).
این تناقضات نشان میدهد که انتقادات ایران ممکن است بیشتر بر منافع سیاسی و دینی خاص خود متمرکز باشد، تا یک نگرانی جهانی برای آزادی ادیان.
تحلیل و نتیجهگیری
در نهایت، ایران انتقادات مهمی از گسترش اسلامهراسی در کشورهای غربی مطرح کرده است، که شامل اظهارات رسمی در مجامع بینالمللی و واکنش به حوادث خاص مانند سوزاندن قرآن است. با این حال، زمینه این انتقادات نشاندهنده ترکیبی از انگیزههای دینی و سیاسی است، و گزارشهای حقوق بشری درباره تبعیض علیه اقلیتهای دینی در ایران، اعتبار این انتقادات را به چالش میکشد. این موضوع نشاندهنده پیچیدگیهای دیپلماسی و سیاست بینالمللی است، که در آن کشورها ممکن است استانداردهای دوگانهای را اعمال کنند.
جدول: نمونههایی از انتقادات ایران از اسلام هراسی
| تاریخ | رویداد | واکنش ایران |
|---|---|---|
| سپتامبر 2023 | سخنرانی در مجمع عمومی سازمان ملل | رئیسی به آپارتاید فرهنگی و اسلام هراسی اشاره کرد |
| اکتبر 2023 | سوزاندن قرآن در سوئد | امیرعبداللهی خواستار اقدام قاطع شد |
| ژوئیه 2023 | سوزاندن قرآن در سوئد | احضار سفیر سوئد و اعتراض رسمی |
این جدول نمونههایی از اقدامات و اظهارات ایران را خلاصه میکند.