به گزارش تیم تحریریه آگاهی بخش: آیا آمادهاید تا با نسل جدیدی از هوش مصنوعی روبرو شوید؟ اخباری مبنی بر انتشار قریبالوقوع مدل زبانی بزرگ مدل Chat GPT-5 برای عموم کاربران ChatGPT منتشر شده است. این خبر هیجانانگیز، سوالات بسیاری را در ذهنها برانگیخته است: آیا نسخهی منتشرشده، همان مدل قدرتمندی است که مدتها در حال توسعه بوده؟ یا با یک نسخهی تقلیلیافته روبرو خواهیم شد؟
تا چندی پیش، بسیاری بر این باور بودند که OpenAI قصد دارد مدل Chat GPT-5 را منحصراً برای مصارف داخلی خود نگه دارد. اما اکنون، به نظر میرسد این شرکت در استراتژی خود بازنگری کرده و تصمیم گرفته است تا نسخههای مختلفی از مدل Chat GPT-5 را برای کاربران رایگان و اشتراکی خود عرضه کند. OpenAI مدعی است که این مدل، ترکیبی از بهترین ویژگیهای سری GPT و مدلهای سری o خواهد بود و تجربهای بینظیر و یکپارچه را ارائه میدهد.
گمانهزنیها حاکی از آن است که موفقیت چشمگیر هوش مصنوعی دیپسیک، که توانست توجه رسانهها و دنیای فناوری را به خود جلب کند و ارزش بازار غولهای تکنولوژی را تحت تاثیر قرار دهد، در این تغییر استراتژی نقش مهمی داشته است. اما مدل Chat GPT-5 واقعاً چیست؟ چرا OpenAI پس از تاخیرهای فراوان، تصمیم به انتشار آن گرفت؟ و چرا احتمال میدهیم که نسخهی عمومی با مدل اصلی تفاوت داشته باشد؟
بخوانید: میرا موراتی با استارتاپ جدید خود به رقابت با OpenAI میرود
GPT-5: نسل جدیدی با نوآوریهای چشمگیر
مدل Chat GPT-5، نسل جدیدی از مدلهای زبانی است که نسبت به نسخههای پیشین، نوآوریهای قابل توجهی را به همراه دارد. این مدل با بهرهگیری از تکنیکهای پیشرفتهی آموزش و بهینهسازی، در تلاش است تا هزینههای استنتاج را کاهش داده و سرعت و دقت پاسخگویی را افزایش دهد.
یکی از مهمترین برتریهای فنی احتمالی مدل Chat GPT-5، استفاده از معماری ترکیبی پیشرفته است. بر اساس شایعات، این مدل ممکن است بر پایهی معماری «ترکیب تخصصی» (Mixture of Experts) عمل کند. در این سیستم، زیرشبکههای تخصصی برای حوزههای مختلف مانند استدلال ریاضی، کدنویسی و تحلیل تصاویر به طور مجزا آموزش داده میشوند. این ساختار به مدل Chat GPT-5 امکان میدهد تا با مصرف منابع محاسباتی کمتر، عملکردی فراتر از مدلهای یکپارچه ارائه دهد.
استدلال ریاضی، کدنویسی و تعاملات طبیعی بهبودیافته: GPT-5 را متمایز میکند
انتظار میرود که مدل Chat GPT-5 توانایی پردازش چندوجهی یکپارچهای داشته باشد. این ویژگی، در مقایسه با GPT-4 که عمدتاً بر متن متمرکز بود، آن را به ابزاری جامعتر برای تعاملات پیچیده تبدیل میکند. به احتمال زیاد، مدل Chat GPT-5 قادر خواهد بود همزمان با ورودیهایی از متن، تصویر، صوت و حتی ویدیو کار کند. این قابلیت، کاربردهای آن را در سناریوهای متنوع و چند بعدی گسترش میدهد.
یکی از مشکلات رایج در مدلهای زبانی قبلی، تولید پاسخهای نادرست یا «توهمات» بود. گزارشها حاکی از آن است که مدل Chat GPT-5 با استفاده از روشهایی مانند «خود-اصلاحی زنجیرهای» (Chain-of-Thought Self-Refinement) و آموزش مبتنی بر بازخورد انسانی پیشرفته (RLHF+)، توانسته است این خطاها را به طور چشمگیری کاهش دهد.
اندازه پارامترها: بهینهسازی یا کاهش قدرت؟
مقیاس پارامترها نیز یکی از تفاوتهای کلیدی بین مدل Chat GPT-5 و GPT-4 است. اگرچه اندازهی دقیق مدل Chat GPT-5 هنوز مشخص نیست، تحلیلهای سازمان EpochAI نشان میدهد که این مدل احتمالاً نسبت به GPT-4 (با ۱٫۷۶ تریلیون پارامتر) بهینهسازی شده و اندازهی آن کاهش یافته است. این کاهش اندازه، نشانهای از تلاش برای کاهش هزینههای استنتاج و افزایش سرعت پاسخگویی در کاربردهای عملی است و به معنای ضعف مدل نیست.
تمرکز بر کارایی اقتصادی نیز از ویژگیهای متمایز مدل Chat GPT-5 به حساب میآید. در حالی که نسلهای قبلی بیشتر به افزایش تعداد پارامترها میپرداختند، نسخهی جدید احتمالاً به گونهای طراحی شده است که بتواند در مقیاس وسیع، مثلاً برای سرویسدهی به میلیاردها کاربر، به طور بهینه عمل کند.
بخوانید: هوش مصنوعی متا: فتح قلههای ناشناخته در خواندن ذهن!
آیا OpenAI نیز از روش تقطیر استفاده میکند؟
شواهد نشان میدهد که OpenAI نیز ممکن است از روش مشابهی برای توسعهی مدلهای خود استفاده کند. با توجه به هزینههای بالای آموزش و استنتاج مدلهای بزرگ، منطقی به نظر میرسد که OpenAI مدل Chat GPT-5 را به عنوان یک مدل «معلم» در پشت صحنه نگه دارد و از آن برای بهبود عملکرد مدلهای کوچکتر و ارزانتر خود استفاده کند.
سختافزار و هزینههای استنتاج: چالشهای پیش روی GPT-5
یکی از چالشهای اصلی پیش روی OpenAI، نیازهای سختافزاری برای آموزش و اجرای مدل Chat GPT-5 است. حتی برای شرکتهای بزرگی مانند مایکروسافت، گوگل و آمازون، هزینهی استنتاج یک مدل بسیار بزرگ میتواند بسیار بالا باشد. به همین دلیل، این شرکتها به دنبال یافتن «زمان رونمایی مناسبی» هستند که «ارزش اقتصادی آن را داشته باشد».
GPT-5: کنترل هزینهها یا اجتناب از AGI؟
به نظر میرسد که OpenAI در تلاش است تا از امتیازات قراردادهای خود تا جایی که میتواند، بهرهبرداری کند. یکی از بندهای مهم در ساختار OpenAI، مربوط به تعریف هوش مصنوعی انسانگونه (AGI) است. طبق این بند، در صورت دستیابی به AGI، دیگر نمیتواند قراردادهای پرسود جاری خود را با مایکروسافت ادامه دهد. بنابراین، به تعویق انداختن انتشار سیستمی که میتواند بهعنوان AGI شناخته شود، میتواند یکی از اهداف پنهان OpenAI باشد.
آیندهی GPT-5: معمایی پیچیده
با وجود اعلام رسمی و وعدهی عرضهی مدل Chat GPT-5 از سوی OpenAI، این احتمال وجود دارد که نسخهی منتشرشده، همان مدل کامل و قدرتمند پشت درهای بسته نباشد. اگر OpenAI پروژهی «خود-بهبودی بازگشتی» را آغاز کرده باشد، ما شاهد نسخهای تقطیرشده خواهیم بود که هدف آن ارائهی عملکرد قابلقبول برای عموم و بهینهسازی هزینههای استنتاج است.
در نهایت، این تصور که نزدیک شدن به AGI به معنای دسترسی آسانتر ما به هوش مصنوعی قدرتمندتر خواهد بود، الزاما درست نیست. مسیر رسیدن به AGI پر رمز و رازتر از آن چیزی است که انتظارش را داشتیم و معلوم نیست پشت درهای بستهی شرکتهای هوش مصنوعی، چه اتفاقاتی در جریان است. آیندهی مدل Chat GPT-5، همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد.
در حالی که هوش مصنوعی Muse مایکروسافت با رویکردی نوآورانه به تولید محتوای دیجیتال و پردازش زبان، چشماندازهای جدیدی را در این حوزه گشود، معرفی مدل Chat GPT-5 نقطه عطفی دیگر در این مسیر است. این مدل جدید با بهرهگیری از معماری پیشرفته و آموزش بر روی حجم وسیعی از دادهها، تواناییهای چشمگیری در درک و تولید زبان طبیعی از خود نشان میدهد و پتانسیل متحولسازی طیف گستردهای از کاربردها، از جمله تولید محتوا، ترجمه، پاسخگویی به سوالات و تعاملات انسان-ماشین را داراست.