در سالهای اخیر، موضوع مهریه و پیامدهای حقوقی و اجتماعی آن، به یکی از چالشبرانگیزترین مباحث در جامعه ایرانی تبدیل شده است. تغییرات تازه در قوانین مرتبط با ازدواج، بهویژه مصوبهی جدید مجلس مبنی بر تعیین مهریه 14 سکه بهعنوان سقف معاف از حقالثبت، بار دیگر این موضوع را به صدر اخبار و گفتوگوهای خانوادگی و حقوقی آورده است. در این مقاله در سایت آگاهیبخش، به بررسی جزئیات این قانون، دلایل تصویب آن، تأثیرات اجتماعی، و واکنشهای موافق و مخالف میپردازیم.
تاریخچهای کوتاه از مهریه در قانون ایران
مهریه به دو شکل عندالمطالبه و عندالاستطاعه در قانون مدنی وجود دارد. مهریه عندالمطالبه، مهریهای است که زن هر زمان که بخواهد میتواند آن را از مرد طلب کند، اما مهریه عندالاستطاعه منوط به توانایی مالی مرد است. پیش از تصویب قانون جدید، مهریههای سنگین به ویژه بیش از صد سکه، ضمانت اجرای کیفری داشتند و در صورت عدم پرداخت، مرد میتوانست به زندان برود.
این مسئله باعث افزایش پروندههای قضایی و مشکلات خانوادگی فراوان شده بود و توجه قانونگذاران را به خود جلب کرد.
200 میلیارد دلار برای آیندهای بهتر؛ بیل گیتس دست به بزرگترین بخشش قرن میزند
قانون جدید مهریه 14 سکهای چیست؟
قانون تصویب شده در سال ۱۴۰۳ توسط مجلس شورای اسلامی مقرر کرده است که مهریه عندالمطالبه تا سقف مهریه 14 سکه بهار آزادی قابل مطالبه و ضمانت اجرای قانونی دارد. به این معنی که مرد در صورت عدم پرداخت این میزان، ممکن است تحت پیگرد قانونی قرار گیرد و حتی بازداشت شود. اما در صورتی که مهریه بیش از ۱۴ سکه باشد، مازاد بر این مقدار ضمانت اجرای کیفری و زندان نخواهد داشت.
این قانون تلاش میکند تا به تعدیل فشارهای مالی و روانی ناشی از مهریههای سنگین کمک کند و از بروز مشکلات اجتماعی و قضایی جلوگیری کند.
دلایل تصویب این قانون
تصویب این قانون با هدف کاهش مشکلات و معضلات ناشی از ضمانت اجرای مهریههای سنگین انجام شده است. بر اساس آمارهای موجود، بخش قابل توجهی از زندانیان مهریه در کشور مربوط به افرادی با مهریههای بیش از ۱۴ سکه بودند که توان پرداخت آن را نداشتند.
همچنین، سوءاستفادههای حقوقی از مهریههای سنگین و فشارهای روانی ناشی از آنها، باعث شد تا قانونگذاران به فکر تغییراتی باشند که هم حقوق زنان حفظ شود و هم از ایجاد مشکلات جدی برای مردان جلوگیری شود. کاهش تعداد پروندههای مرتبط با مهریه در دادگاهها و کاهش فشارهای مالی خانوادهها از دیگر اهداف این قانون است.
الهه حسین نژاد | ماجرای ناپدید شدن و کشف جسد در سال 1404
دیدگاههای موافقان
موافقان این قانون معتقدند که مهریه باید به عنوان نمادی از تعهد و احترام باشد و نه ابزاری برای تهدید یا فشار.
آنها بر این باورند که محدود کردن ضمانت اجرای مهریه تا ۱۴ سکه باعث کاهش تنشهای خانوادگی و روانی میشود و امکان تصمیمگیری معقولتر در انتخاب همسر را فراهم میآورد. همچنین این قانون میتواند از بروز زندانی شدنهای بیمورد جلوگیری کند و آرامش بیشتری برای خانوادهها به ارمغان بیاورد.
دیدگاههای مخالفان
از سوی دیگر، مخالفان این قانون نگرانی خود را نسبت به کاهش حمایت مالی زنان در زمان طلاق بیان میکنند. آنها معتقدند که این محدودیت ممکن است باعث شود زنان نتوانند به حق واقعی خود در مهریه دست پیدا کنند و این موضوع میتواند امنیت مالی آنها را تحت تأثیر قرار دهد.
همچنین برخی معتقدند که محدود کردن مهریه میتواند حق طرفین در تعیین میزان مهریه را محدود کند و این موضوع با اصول آزادی قراردادها و حقوق زنان در تناقض باشد.
رسوایی در کره جنوبی: بازداشت اعضای تیم ملی دوومیدانی ایران به اتهام تجاوز
پیامدهای اجتماعی و حقوقی
اجرای قانون مهریه 14 سکهای میتواند تاثیرات مختلفی در جامعه داشته باشد. از یک سو ممکن است موجب کاهش تعداد زندانیان مهریه و کاهش پروندههای قضایی شود، که این خود بار سنگینی از دوش نظام قضایی برمیدارد.
از سوی دیگر، ممکن است باعث افزایش طلاق توافقی شود، چرا که فشار مالی و حقوقی بر مردان کمتر شده و احتمال تسویه سریع مهریه افزایش مییابد. نگرانیهایی نیز در مورد امنیت مالی زنان پس از طلاق وجود دارد که نیازمند بررسی و حمایتهای قانونی تکمیلی است.
نتیجهگیری
قانون مهریه 14 سکهای تلاشی برای ایجاد تعادل بین حمایت از حقوق زنان و کاهش فشارهای مالی و روانی بر مردان است. هرچند این قانون نقاط قوت قابل توجهی دارد، اما لازم است که همراه با سایر حمایتهای قانونی و فرهنگی، امنیت مالی و اجتماعی زنان نیز تضمین شود.
در نهایت، رسیدن به تعادل در حقوق و مسئولیتهای طرفین ازدواج، بهترین راه برای حفظ کانون خانواده و ایجاد آرامش در جامعه خواهد بود.