آکنه یا جوش صورت یکی از رایج ترین مشکلات پوستی است که میلیون ها نفر در سراسر جهان، از نوجوانان تا بزرگسالان، با آن درگیر هستند. یکی از سوالاتی که همیشه ذهن افراد را مشغول کرده این است:آیا خوردن غذای چرب باعث جوش زدن میشود؟از سال ها پیش، غذای چرب در لیست مظنونهای اصلی آکنه قرار داشت. اما حالا که تحقیقات علمی دقیقتری انجام شده، وقت آن رسیده تا این باور رایج را زیر ذرهبین بگذاریم. آیا واقعیت دارد؟ یا یک تصور اشتباه است؟ با ما در تحریریه آگاهی بخش همراه شوید تا این سوالات را بررسی کنیم.
غذای چرب باعث ایجاد آکنه میشود؟ پاسخ پزشکان چیست؟
دکتر روزاليند سیمپسون، متخصص پوست از دانشگاه ناتینگهام انگلستان، در این مقاله تأکید میکند که:
“هیچ ارتباط مستقیمی بین مصرف غذای چرب و ایجاد آکنه وجود ندارد.”
چرا؟چربی پوست از غدد سباسه ترشح میشود و بیشتر تحت تأثیر هورمونها و ژنتیک است، نه مستقیماً غذایی که میخوریم.رژیم غذایی چرب، حتی اگر پوست شما را براقتر کند، الزاما به معنی افزایش جوش نیست.
اگر غذای چرب باعث ایجاد آکنه نیست، پس علت آکنه چیست؟
براساس یافتههای علمی و نظرات متخصصان تغییرات هورمونی، بهویژه افزایش آندروژنها (هورمونهای مردانه) در دوران بلوغ یا شرایطی مثل سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS)، مهمترین عامل بروز آکنه هستند.استرس، ژنتیک، مصرف برخی داروها، استفاده از لوازم آرایشی نامناسب و عادات بهداشتی ضعیف نیز در شکلگیری آکنه نقش دارند.
تأثیر تغذیه سالم بر سلامت روان: رابطه غذا و خلق و خو
رژیم غذایی تنها یکی از چندین فاکتور مؤثر در آکنه است، نه عامل اصلی.
پس چرا بعضیها بعد از خوردن غذای چرب یا شیرین جوش میزنن؟ این تجربهی فردی ممکن است به چند دلیل علمی برگردد:
۱. غذاهای چرب اغلب شاخص گلیسمی بالایی دارن
بسیاری از غذاهای چرب (مثل پیتزا، فستفود، شیرینیها) دارای شاخص گلیسمی بالا (GI) هستن. این یعنی سریع قند خون رو بالا میبرن، در نتیجه بدن انسولین بیشتری ترشح میکنه.افزایش انسولین موجب ترشح بیشتر IGF-1 (فاکتور رشد) میشه که خودش تولید سبوم (چربی پوست) رو بالا میبره و زمینه رو برای آکنه فراهم میکنه.
مثال : فرض کن یه وعده پیتزای چرب و نوشابه شیرین خوردی. بدن با افزایش انسولین پاسخ میده و همینجا واکنشهای هورمونیای فعال میشن که ممکنه ظرف ۲۴ تا ۷۲ ساعت باعث جوشزدن شن.
۲. التهاب ناشی از غذاهای فرآوریشده
غذاهایی مثل چیپس، شیرینی صنعتی، مرغ سوخاری، چربی ترانس یا روغنهای هیدروژنه، میتونن باعث افزایش التهاب سیستمیک بدن بشن. پوست هم از این التهاب بینصیب نمیمونه و در واکنش، آکنههای التهابی ظاهر میشن.
نکته حرفهای: غذاهایی با چربیهای سالم مثل روغن زیتون، آووکادو یا ماهیهای چرب (امگا-۳) نهتنها التهاب ایجاد نمیکنن، بلکه ضدالتهاب هستن و برای پوست مفیدن.
۳. اختلال در سلامت روده (Gut Microbiome)
مطالعات جدید نشون دادن بین سلامت میکروبیوم روده و سلامت پوست رابطه نزدیکی وجود داره.
غذاهای چرب یا فرآوریشده ممکنه باکتریهای مفید روده رو کاهش بدن و همین موضوع تعادل هورمونی و پاسخ ایمنی پوست رو بهم بزنه.
تاریخ سازی محمد صلاح با فتح سومین جایزه بهترین بازیکن سال PFA
۴. حساسیت یا عدم تحمل برخی غذاها
برخی افراد نسبت به مواد خاصی مثل لبنیات، گلوتن یا افزودنیها حساسیت دارن. این حساسیتها گاهی باعث پاسخ التهابی موضعی در پوست میشه که بهصورت جوش یا کهیر ظاهر میشه.
بررسی علمی: نقش تغذیه در آکنه
رابطه لبنیات و آکنه
تحقیقات نشون دادن لبنیات (مخصوصاً شیر بدون چربی) میتونه باعث افزایش سطح IGF-1 بشه که یکی از محرکهای تولید چربی پوسته. البته این موضوع در همه افراد صدق نمیکنه.
شاخص گلیسمی و انسولین
رژیمهای سرشار از غذاهای با GI بالا مثل نان سفید، کیک، نوشابه، پاستا و برنج سفید ممکنه با افزایش انسولین، به بروز آکنه کمک کنن.
چربی های ناسالم در برابر چربی های سالم
چربیهای ترانس و اشباعشده در غذاهای صنعتی، التهابزا هستن.چربیهای غیراشباع مفید مثل روغن زیتون، دانهها و ماهی میتونن التهاب پوست رو کاهش بدن.چرا بعضیها حس میکنن غذای چرب باعث جوششون میشه؟پاسخ کوتاه: تجربه شخصی + نوع غذا + وضعیت بدن
آخرین اخبار انفجار و تحولات اخیر در چرنوبیل؛ از حادثه تا پیامدها
سه نفر ممکنه یک بشقاب غذای چرب بخورن، اما فقط یکیشون جوش بزنه. این یعنی:
سیستم ایمنی و هورمونی هر فرد متفاوته و رژیم کلی روزانه اهمیت داره، نه فقط یک وعده سبک زندگی (خواب، استرس، ورزش) بر شدت یا عدم بروز آکنه اثر داره
توصیههای کاربردی برای کاهش جوش از طریق رژیم غذایی
- مصرف غذاهای با شاخص گلیسمی پایین مثل جو دوسر، سبزیجات، برنج قهوهای
- جایگزینی لبنیات با نسخههای گیاهی یا کمچرب، در صورت مشاهده تأثیر منفی
- افزایش مصرف امگا‑۳ با خوردن گردو، تخمکتان و ماهی
- پرهیز از فستفود، شیرینیجات و غذاهای سرخشده
- نوشیدن آب کافی و خواب منظم
- نگهداری دفترچه غذایی: بنویس بعد از مصرف چه غذاهایی جوش میزنی
- مشاوره با متخصص پوست یا تغذیه در صورت جوشهای مکرر
درخشش دوباره محمود محسنی در روسیه؛ سه مدال نقره برای دونده پیشکسوت ایرانی
جمع بندی در خصوص ارتباط غذای چرب و آکنه
خوردن غذای چرب باعث ایجاد آکنه نمی شود. بلکه عوامل اصلی شامل هورمونها، ژنتیک، استرس، التهاب، سلامت روده و شاخص گلیسمی غذاها هستند.با این حال، الگوی تغذیهای ناسالم (مثل رژیمهای سرشار از چربی ترانس، شکر و لبنیات فرآوریشده) میتواند بهطور غیرمستقیم باعث بروز یا تشدید آکنه شود.اگر حس میکنی بعضی غذاها باعث جوش زدنت میشن، بهترین راهکار اینه که اون غذاها رو برای یک یا دو هفته حذف کنی و واکنش پوستت رو ببینی. رژیم غذایی باید شخصیسازی بشه، چون بدن هر کس منحصربهفرده.
قدم بعدی برای تو
«یه دفترچه غذایی تهیه کن و تا یک هفته هر چیزی که میخوری یادداشت کن. ببین کدوم غذاها ممکنه محرک جوش هات باشن.و اگه مشکل جوش داری که با تغذیه هم کنترل نمیشه، حتما با یه متخصص پوست یا تغذیه مشورت کن.»