به گزارش وبسایت خبری آگاهی بخش بیماری مرس (MERS) یا سندرم تنفسی خاورمیانه یک بیماری ویروسی تنفسی است که توسط کروناویروس MERS-CoV ایجاد می شود. این بیماری اولین بار در سال ۲۰۱۲ در عربستان سعودی شناسایی شد و از آن زمان بهعنوان یکی از تهدیدات سلامت عمومی در منطقه خاورمیانه، بهویژه در ایام حج تمتع، مورد توجه قرار گرفته است.
بیماری مرس (MERS)و علائم آن
مرس دستگاه تنفسی تحتانی را درگیر می کند و می تواند علائمی مانند تب، سرفه، تنگی نفس و در برخی موارد علائم گوارشی مانند اسهال، تهوع و استفراغ ایجاد کند. شدت بیماری از موارد بدون علامت تا عفونتهای شدید و حتی مرگبار متغیر است، بهویژه در افرادی که بیماریهای زمینهای مانند دیابت، بیماریهای قلبی، سرطان یا مشکلات ریوی دارند یا سیستم ایمنی ضعیفی دارند. نرخ مرگومیر سندرم تنفسی خاورمیانه حدود ۳۶ درصد گزارش شده است، اما قدرت سرایت آن نسبت به بیماریهایی مانند کووید-۱۹ کمتر است. با توجه به برگزاری مراسم حج تمتع ۱۴۰۴ (خرداد ۱۴۰۴) و حضور حدود ۳ میلیون زائر از سراسر جهان در مکه و مدینه، آگاهی از بیماری مرس (MERS) و رعایت نکات بهداشتی برای حجاج ایرانی از اهمیت ویژهای برخوردار است.
بیمه تکمیلی برای مشاغل آزاد، رانندگان و بررسی پوششها، شرایط و شرکتهای ارائه دهنده
منشأ و راههای انتقال بیماری مرس (MERS)
منشأ حیوانی
تحقیقات نشان دادهاند که شترها میزبان اصلی ویروس MERS-CoV هستند. این ویروس میتواند از طریق تماس مستقیم با شترها یا مصرف محصولات آلوده مانند شیر غیرپاستوریزه شتر به انسان منتقل شود. در مناطق خاورمیانه، بهویژه عربستان سعودی، شترها نقش مهمی در انتقال اولیه مرس به انسان دارند. به همین دلیل، یکی از توصیههای کلیدی برای حجاج ایرانی، پرهیز از تماس با شترها یا مصرف محصولات غیرپاستوریزه مرتبط با آنهاست.
انتقال انسان به انسان
بیماری مرس (MERS) میتواند از طریق تماس نزدیک بین انسانها منتقل شود، بهویژه در محیطهای خانوادگی یا بیمارستانها. این انتقال معمولاً از طریق ترشحات تنفسی (مانند عطسه و سرفه) یا تماس با سطوح آلوده رخ میدهد. اگرچه انتقال انسان به انسان در سندرم تنفسی خاورمیانه بهاندازه بیماریهایی مانند آنفلوآنزا یا کووید-۱۹ گسترده نیست، اما در محیطهای شلوغ مانند مراسم حج تمتع، خطر شیوع افزایش مییابد. گزارشهای اخیر از افزایش موارد مرس در شهر ریاض، پایتخت عربستان سعودی، نشاندهنده ضرورت رعایت نکات بهداشتی است.
مناطق درگیر
تا سال ۲۰۲۵، بیش از ۸۰ درصد موارد ابتلا به مرس (حدود ۲۶۳۸ مورد) در عربستان سعودی گزارش شده است. سایر کشورها، از جمله کشورهای حوزه خلیج فارس (قطر، امارات، عمان)، کشورهای اروپایی، آسیایی و حتی آمریکا نیز مواردی از سندرم تنفسی خاورمیانه را گزارش کردهاند، اما عمده موارد در عربستان متمرکز است. این موضوع، مراسم حج تمتع را به یک رویداد پرخطر از نظر شیوع مرس تبدیل میکند.
وضعیت کنونی بیماری مرس (MERS) در عربستان سعودی
در مارس ۲۰۲۵ (اسفند ۱۴۰۳ تا فروردین ۱۴۰۴)، گزارشهایی از افزایش موارد بیماری مرس (MERS) در شهر ریاض منتشر شد. حداقل ۹ مورد ابتلا ثبت شد که ۶ مورد آن در میان کادر درمان یک بیمارستان و از طریق تماس با بیمار آلوده بود. متأسفانه دو نفر از این بیماران جان خود را از دست دادند. این افزایش موارد، نگرانیهایی را برای حج تمتع ۱۴۰۴ ایجاد کرده است، زیرا مراسم حج با حضور میلیونها نفر در فضایی محدود، می تواند به بستری برای شیوع بیماریهای تنفسی مانند مرس تبدیل شود. خوشبختانه، اقدامات ایزوله سازی سریع در ریاض انجام شده و این موارد ارتباطی با زائران نداشتهاند.
تا تاریخ ۸ خرداد ۱۴۰۴ (۲۸ می ۲۰۲۵)، هیچ موردی از ابتلا به سندرم تنفسی خاورمیانه در میان حجاج ایرانی در مکه و مدینه گزارش نشده است. با این حال، با توجه به نزدیکی موسم حج تمتع ۱۴۰۴، سازمانهای بهداشتی ایران و عربستان اقدامات پیشگیرانهای را برای کاهش خطر شیوع مرس در نظر گرفتهاند.
10 مورد از بهترین منابع امگا-۳ برای سلامت قلب و مغز
علائم بیماری مرس (MERS)
علائم بیماری مرس (MERS) معمولاً بین ۲ تا ۱۴ روز پس از تماس با ویروس ظاهر می شوند. شایعترین علائم عبارتاند از:
- تب و لرز
- سرفه خشک یا همراه با خلط
- تنگی نفس یا دشواری در تنفس
- درد عضلانی و خستگی
- علائم گوارشی مانند اسهال، تهوع و استفراغ (در حدود ۳۰ درصد موارد)
در موارد شدید، سندرم تنفسی خاورمیانه میتواند به نارسایی تنفسی، نارسایی کلیه یا شوک سپتیک منجر شود که نیاز به مراقبتهای ویژه مانند اکسیژندرمانی یا استفاده از دستگاه ونتیلاتور دارد. افراد مسن، بیماران مبتلا به بیماریهای مزمن (دیابت، بیماری قلبی، بیماریهای ریوی) و کسانی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، در معرض خطر بیشتری برای عوارض شدید مرس هستند.
۶ میوه که بیشتر از پرتقال ویتامین C دارند: تقویت سیستم ایمنی با انتخابهای هوشمندانه
توصیههای بهداشتی برای پیشگیری از بیماری مرس (MERS) برای حجاج ایرانی
با توجه به خطر بیماری مرس (MERS) در حج تمتع ۱۴۰۴، رعایت نکات بهداشتی برای حجاج ایرانی ضروری است. این توصیهها شامل موارد زیر است:
۱. رعایت بهداشت فردی
- شستوشوی مکرر دستها: دستها را حداقل به مدت ۲۰ ثانیه با آب و صابون بشویید، بهویژه پس از تماس با سطوح عمومی یا قبل از غذا خوردن.
- استفاده از ماسک: در اماکن شلوغ مانند مسجدالحرام و مسجدالنبی، استفاده از ماسکهای تنفسی (ترجیحاً N95 یا ماسک جراحی) توصیه میشود.
- پرهیز از تماس نزدیک: از دست دادن، روبوسی یا تماس نزدیک با افرادی که علائم تنفسی مانند سرفه یا عطسه دارند، خودداری کنید.
- پوشاندن دهان و بینی: هنگام عطسه یا سرفه، از دستمال یا آرنج خود برای پوشاندن دهان و بینی استفاده کنید.
۲. اجتناب از تماس با شترها
- تماس مستقیم با شترها ممنوع: حجاج ایرانی باید از نزدیک شدن به شترها یا لمس آنها خودداری کنند، زیرا شترها منبع اصلی ویروس MERS-CoV هستند.
- عدم مصرف محصولات غیرپاستوریزه: از مصرف شیر شتر یا سایر محصولات غیرپاستوریزه مرتبط با شتر پرهیز کنید.
۳. پایش سلامت پس از بازگشت
- بررسی علائم: حجاج ایرانی باید تا حداقل ۱۴ روز پس از بازگشت از حج، علائم مرس (تب، سرفه، تنگی نفس) را در خود بررسی کنند.
- اقدام در صورت بروز علائم: در صورت مشاهده علائم سندرم تنفسی خاورمیانه، از تماس نزدیک با دیگران (مانند روبوسی یا دست دادن) خودداری کرده و فوراً به پزشک مراجعه کنید.
۴. مراجعه به پزشک در طول حج
- در صورت بروز علائم مرس در طول حج تمتع، زائران باید فوراً به پزشک کاروان یا تیمهای امدادی هلال احمر ایران مراجعه کنند. پایگاههای درمانی هلال احمر در مکه و مدینه برای ارائه خدمات فوری آماده هستند.
۵. غربالگری در بازگشت
- وزارت بهداشت ایران برنامه غربالگری حجاج ایرانی را در فرودگاههای امام خمینی تهران و شهید هاشمینژاد مشهد اجرا میکند. از زائرانی که علائم مرس (مانند تب یا مشکلات تنفسی) داشته باشند، نمونهگیری انجام میشود و در صورت نیاز قرنطینه خواهند شد.
آیا انجیر خشک برای افراد مبتلا به روده تحریک پذیر مناسب است؟
۶. سایر نکات بهداشتی
- مصرف آب کافی: با توجه به گرمای شدید مکه و مدینه در حج تمتع ۱۴۰۴، حجاج ایرانی باید آب کافی بنوشند تا از کمآبی بدن جلوگیری شود، زیرا کمآبی میتواند سیستم ایمنی را تضعیف کند.
- رعایت فاصله اجتماعی: در صورت امکان، فاصله حداقل یک متری با دیگران در اماکن شلوغ حفظ شود.
- تهویه مناسب: در محلهای اقامت، از تهویه مناسب اطمینان حاصل کنید تا خطر انتقال بیماریهای تنفسی کاهش یابد.
درمان و واکسن برای بیماری مرس (MERS)
تا سال ۲۰۲۵، هیچ واکسن یا درمان اختصاصی برای بیماری مرس (MERS) تأیید نشده است. درمانهای موجود عمدتاً حمایتی هستند و شامل موارد زیر میشوند:
- اکسیژندرمانی برای بیماران با مشکلات تنفسی
- استفاده از ونتیلاتور در موارد شدید
- مدیریت مایعات بدن برای جلوگیری از کمآبی
- درمان عوارض مانند نارسایی کلیه یا عفونتهای ثانویه
کارآزماییهای بالینی برای توسعه واکسن مرس در حال انجام است، اما هنوز هیچ واکسنی به مرحله تأیید نهایی نرسیده است. تحقیقات برای یافتن درمانهای مؤثرتر نیز ادامه دارد، اما در حال حاضر تمرکز اصلی بر پیشگیری از سندرم تنفسی خاورمیانه است.
اقدامات سازمانهای بهداشتی برای پیشگیری از مرس در حج تمتع ۱۴۰۴
وزارت بهداشت عربستان
- واکسیناسیون اجباری: زائران ملزم به دریافت واکسن مننژیت هستند.
- هشدارهای بهداشتی: اطلاعیههایی درباره خطر بیماری مرس (MERS) و راههای پیشگیری از آن منتشر شده است.
- نظارت بر بیمارستانها: پس از افزایش موارد مرس در ریاض، نظارت بر بیمارستانها و مراکز درمانی افزایش یافته است.
سازمان بهداشت جهانی (WHO)
- عدم محدودیت سفر: سازمان بهداشت جهانی تا کنون محدودیتی برای سفر به عربستان به دلیل مرس توصیه نکرده است، اما بر رعایت نکات بهداشتی تأکید دارد.
- توصیه به زائران: در صورت بروز علائم سندرم تنفسی خاورمیانه، زائران باید فوراً به پزشک مراجعه کنند و از تماس با دیگران خودداری کنند.
هلال احمر ایران
- پایگاههای درمانی: هلال احمر ایران پایگاههای درمانی در مکه و مدینه دایر کرده است که خدمات فوری برای زائران بیمار ارائه میدهند.
- توصیههای پیشگیرانه: حجاج ایرانی به مصرف آب کافی، رعایت بهداشت و مراجعه سریع به پزشک در صورت بروز علائم مرس تشویق شدهاند.
۶ میوه که بیشتر از پرتقال ویتامین C دارند: تقویت سیستم ایمنی با انتخابهای هوشمندانه
پیشگیری از مرس در حج تمتع ۱۴۰۴
حج تمتع به دلیل حضور میلیونها نفر از کشورهای مختلف در فضایی محدود، یکی از بزرگترین تجمعات انسانی جهان است. این شرایط، خطر شیوع بیماریهای تنفسی مانند بیماری مرس (MERS) را افزایش میدهد. از آنجایی که حجاج ایرانی ممکن است پس از بازگشت به ایران ویروس را به دیگران منتقل کنند، رعایت نکات بهداشتی و غربالگری دقیق پس از بازگشت از اهمیت ویژهای برخوردار است. تجربه شیوع بیماریهای تنفسی در سالهای گذشته، مانند آنفلوآنزا یا حتی کووید-۱۹ در موسمهای قبلی، نشاندهنده ضرورت هوشیاری در برابر مرس است.
نکات تکمیلی برای حجاج ایرانی
- آموزش پیش از سفر: حجاج ایرانی باید پیش از سفر به حج تمتع ۱۴۰۴، آموزشهای لازم درباره بیماری مرس (MERS) و راههای پیشگیری از آن را از طریق سازمان حج و زیارت یا وزارت بهداشت دریافت کنند.
- همراه داشتن وسایل بهداشتی: زائران باید ماسک، ضدعفونیکننده دست و دستمال کاغذی به همراه داشته باشند.
- توجه به علائم در دیگران: در صورت مشاهده علائم مرس در سایر زائران، فاصله خود را حفظ کرده و موضوع را به پزشک کاروان گزارش دهید.
- منابع معتبر: برای اطلاعات بهروز درباره سندرم تنفسی خاورمیانه، به وبسایتهای وزارت بهداشت ایران، سازمان حج و زیارت یا سازمان بهداشت جهانی مراجعه کنید.
سخن آخر
بیماری مرس (MERS) یا سندرم تنفسی خاورمیانه یک تهدید جدی برای سلامت عمومی است، بهویژه در رویدادهایی مانند حج تمتع ۱۴۰۴ که میلیونها نفر در محیطی شلوغ گرد هم می آیند. با رعایت نکات بهداشتی مانند شستوشوی دستها، استفاده از ماسک، پرهیز از تماس با شترها و پایش سلامت پس از بازگشت، حجاج ایرانی میتوانند خطر ابتلا به مرس را به حداقل برسانند. اقدامات پیشگیرانه سازمانهای بهداشتی ایران و عربستان، همراه با هوشیاری زائران، میتواند از شیوع این بیماری جلوگیری کند. برای اطلاعات بیشتر، به منابع رسمی مانند وزارت بهداشت ایران یا سازمان حج و زیارت مراجعه کنید.