فیلم کوتاه «پرواز در تاریکی» به کارگردانی محمدرضا یکانی یکی از مهمترین آثار مستقل و دغدغهمند سینمای ایران در سال ۱۴۰۴ است؛ فیلمی با رگههای روانشناختی، ساختاری دقیق، و اجرایی یکدست که با حداقل دیالوگ و حداکثر تصویر، مخاطب را با خود درگیر میکند. این فیلم، با نگاهی خلاقانه و دور از شعار، مفهوم عذاب وجدان، مواجهه با گذشته، و مسئولیت شخصی در برابر حقیقت را در قالبی موجز و تأثیرگذار به تصویر میکشد.
در این گزارش تخصصی از آگاهی بخش ، با نگاهی همهجانبه به این اثر، از خط داستانی، بازیها و اجراها، نگاه کارگردانی، پشتصحنه، نکات فنی و زمان دقیق پخش خواهیم پرداخت.
داستان فیلم «پرواز در تاریکی»: روانشناسی سکوت
داستان فیلم حول شخصیت اصلی میچرخد که درگیر یک تضاد درونی اخلاقی است. او خود را میان خاموشی مرگبار و بیان دردناک حقیقت میبیند. فیلم از لحظات ابتدایی مخاطب را وارد یک فضای ذهنی تیره و پراضطراب میکند؛ فضایی که کمتر در آثار کوتاه ایرانی با چنین دقتی پردازش شده است.
نکته قابلتوجه این است که فیلم نه تنها بر داستانگویی کلاسیک متکی نیست، بلکه با استفاده از ایماژهای بصری، نمادگرایی و ایجاز در روایت، مخاطب را به تأمل درباره مسئولیتهای فردی و پیامدهای سکوت دعوت میکند. داستان فیلم، علیرغم کوتاهی زمان، از ظرفیت روایی بالایی برخوردار است و درونمایههای اگزیستانسیالیستی آن را میتوان با آثار بزرگان سینمای اروپای شرقی مقایسه کرد.
بازیگران: ترکیب تئاتر، سینما و بازی کودک
سپیده نوری در نقش اصلی زن، اجرایی با لایههای درونی و کنترلشده ارائه داده که بار اصلی احساسات فیلم را به دوش میکشد. علیرضا رضوی و شهریار کنعانی نیز با بازیهایی کمنوسان اما دقیق، مکملهای خوبی برای فضای تلخ و درونگرای فیلم هستند.
بازی قاصدک سادات موسیکاظمیمحمدی در نقش کودک، یکی از درخشانترین لحظات فیلم است. کودک در فیلم صرفاً ابزاری برای ایجاد همذاتپنداری نیست، بلکه بُعد انسانی داستان را عمیقتر میکند.
دیگر بازیگران از جمله ساجده چناقچی، حسن رضایی، مریم ابراهیمی، حمید خندانروی و… نیز در ایجاد یک فضای رئالیستی، طبیعی و بیتکلف نقش مؤثری ایفا کردهاند.
نگاه کارگردانی: مینیمالیسم در خدمت معنا
محمدرضا یکانی با وجود اینکه پیشتر با فیلم بلند «ماه پنهان» شناخته شده بود، در «پرواز در تاریکی» نشان داد که در سینمای کوتاه نیز حرفی برای گفتن دارد. او با حذف عناصر اضافه و تمرکز بر تصویر و سکوت، داستانی پیچیده را در قالبی ساده روایت میکند.
کارگردانی فیلم نشاندهنده تسلط یکانی بر تمپو، فضا و کار با بازیگر است. نگاه او بیشتر به سینمای مؤلف نزدیک است تا آثار تجاری یا مناسبتی. استفاده از لوکیشنهایی در حاشیه شهر تهران (شهران) و بهرهگیری از نور طبیعی، به رئالیسم اثر کمک کرده است.
پشتصحنه و عوامل تولید
«پرواز در تاریکی» محصول همکاری گروهی منسجم و متعهد است. حضور بازیگرانی که همزمان نقشهایی در پشتصحنه دارند (مانند حسن رضایی در تدارکات و بازی)، فضای صمیمی و خلاق پروژه را نشان میدهد.
عوامل کلیدی:
- نویسنده، کارگردان و تهیهکننده: محمدرضا یکانی
- نویسنده همکار: فاطمه مهدیپور
- فیلمبردار: علیرضا زمانی – با قابهایی دقیق و متوازن که احساس فشار روانی را منتقل میکند
- تدوینگر: علیرضا مهان – تدوینی ریتمیک با تنفسهای مناسب
- صدابردار: حسین بابایی – فضاسازی صوتی و سکوتهای مؤثر، عنصر کلیدی فیلم
- چهرهپرداز: فروغ خدادادی – چهرههایی طبیعی و بیاغراق
- طراح صحنه و لباس: روژینا مافی – هماهنگ با فضای سرد و درونگرای فیلم
- مشاور رسانهای: امین اعتمادیمجد – پوشش خبری دقیق و حرفهای فیلم
تحلیل فنی
- تصویربرداری: استفاده از دوربینهای سبک و حرکتهای آهسته، بیانگر فضای ذهنی کاراکتر است.
- نورپردازی: نور ملایم و کنترلشده در سکانسهای داخلی، نشاندهندهی درونگرایی شخصیتهاست.
- صدا: طراحی صدای هوشمندانه؛ سکوت در بسیاری از لحظات فیلم به خودی خود روایتگر است.
- موسیقی: فیلم تقریباً بدون موسیقی متن است که انتخابی آگاهانه برای تمرکز بر تنش درونی است.
- تدوین: قابها بهشکلی چیده شدهاند که به جای تقطیع روایی، حس روانی زمان را منتقل میکنند.
زمان پخش و حضور در جشنوارهها
طبق اعلام رسمی گروه تولید، فیلم در اردیبهشت ۱۴۰۴ آماده نمایش شد و نخستین حضور رسمی آن در جشنواره فیلم کوتاه تهران در خردادماه ۱۴۰۴ خواهد بود.
تقویم نمایش:
- خرداد ۱۴۰۴: جشنواره فیلم کوتاه تهران
- تیر ۱۴۰۴: ثبتنام در جشنوارههای بینالمللی (از جمله Clermont-Ferrand، Tribeca Shorts و Interfilm برلین)
- پاییز ۱۴۰۴: اولین نمایش عمومی (در صورت عدم محدودیت قوانین جشنوارهها)
جایگاه فیلم در سینمای کوتاه ایران
در مقایسه با تولیدات معمول سالهای اخیر، «پرواز در تاریکی» از نظر محتوایی، فرمی و اجرایی در سطح بالایی قرار دارد. این فیلم را میتوان در کنار آثار مستقل و هنرمحور نسل جدید فیلمسازان ایرانی قرار داد که نگاه اجتماعی را با فرم هنری تلفیق میکنند.
موضوعات مطرحشده در فیلم بهخوبی با دغدغههای جهانی امروز مانند بیعملی در برابر ظلم، اخلاق شخصی و فشارهای روانی اجتماعی همراستا هستند. همین امر شانس فیلم برای حضور در جشنوارههای معتبر جهانی را افزایش میدهد.
جمعبندی نهایی
«پرواز در تاریکی» فیلمی است کوتاه اما بلنداندیشه؛ ساده در ظاهر، پیچیده در معنا؛ تجربهای سینمایی برای مخاطب جدی، و اثری جسور برای فستیوالها. با حضور بازیگرانی متعهد، تیم فنی دقیق، و کارگردانی دغدغهمند، این فیلم بدون تردید یکی از درخشانترین تولیدات مستقل سال ۱۴۰۴ محسوب میشود.
اگر از تماشای فیلمهای کوتاه متفاوت و شخصیتمحور مانند «پرواز در تاریکی» لذت بردید، بههیچوجه نباید فیلم «یک تصادف ساده» را از دست بدهید؛ اثری که موفق شد نخل طلای کن ۲۰۲۵ را از آن خود کند. برای آشنایی بیشتر با بازیگران درخشان این فیلم، پیشنهاد میکنیم حتماً مقالهی بیوگرافی بازیگران «یک تصادف ساده» را مطالعه کنید.
بیوگرافی بازیگران یک تصادف ساده، برنده نخل طلای کن ۲۰۲۵